İstanbul İhracatçı Birlikleri

FINDIK ( CORYLUS AVELLANA L. )

 

1 – GİRİŞ :

 

Dünyada kültür fındığı üretimi ve ticaretinin ilk yapıldığı ülke olan ve günümüzde dünya üretiminin %75′ini, ticaretinin %70-75′ini gerçekleştiren Türkiye, fındık konusundaki yeni atılımların kaynağını ve temelini oluşturabilecek paha biçilemez  değerlerde materyal, deneyim ve bilgi birikimine sahip olmanın bilinci ile üretimden son tüketiciye kadar tüm aşamalarda gereksinimlere en üst düzeyde cevap verebilecek yetişmiş insan gücünü, teknik ekipmanı ve sanayi kapasitesini elinde bulundurmaktadır.

 

Türkiye için çok önemli bir ürün olan fındığı tüm yönleriyle tanımamızda yarar bulunmaktadır.

 

2 – ÇEŞİT GRUPLARI VE ÖZELLİKLERİ

 

Ticaret ve standartta fındıklar meyve şekil ve biçimlerine göre 3 gruba ayrılmaktadır.

 

Yuvarlak Fındıklar ( Tombul Fındıklar ) :

 

Uzunluk,genişlik ve kalınlıkları hemen hemen aynı olan küresel biçimli fındıklardır. Genellikle orta irilikte yüksek kaliteli çeşitlerdir.İç verimleri(randıman), yağ ve protein oranları yüksektir. Kolay zar atan ve beyazlatılabilen çeşitlerin tümü bu gruptandır.Yuvarlak  şekilleri nedeniyle kırmaya elverişlidirler. Bu gruba giren Giresun Tombul Fındığı, dünyanın en üstün nitelikli çeşididir.Ayrıca Palaz, Mincane, Foşa, Kan, Çakıldak, Kara bu gruba  girmektedir

 

Sivri Fındıklar :

 

Uzunlukları genişlik ve kalınlıklarından biraz daha fazla olan çeşitlerdir. Bu cins fındıklar kırılma esnasında daha fazla zayiat verir. Bu nedenle daha çok kabuklu  olarak pazarlanırlar. Sivri ve İncekara gibi çeşitleri vardır.

 

Uzun Fındıklar:

 

 Uzunlukları kalınlık ve genişliklerinden oldukça fazla olan çeşitlerdir.  Bunlara “Badem Fındık”lar da denir. Genellikle iri ve gösterişlidirler, fakat düşük kaliteli çeşitlerdir.Kırmaya ve işlemeye elverişli değillerdir. Kabuklu olarak, daha çok kurutulmadan, çerez olarak tüketilirler . Yuvarlak badem ve Yassı Badem olarak iki çeşidi vardır.

 

Türk fındığı ayrıca kalite açısından Giresun ve Levant olmak üzere ikiye ayrılır.

 

Giresun Kalitesi: 

 

Giresun ilinin tamamında yetiştirilen  tombul fındıklar ile az çok Giresun kalitesi özelliği taşıyan Trabzon ilinin Beşikdüzü, Vakfıkebir, Çarşıbaşı ve Akçaabat ilçelerinde yetiştirilen tombul  fındıklardır. Dünyanın en üstün özellikli fındıklarıdır.Dünyadaki fındık çeşitleri içinde en yüksek oranda zar atan fındıktır.

 

Levant Kalitesi:

 

 Giresun kalitesi üretim bölgesi dışında kalan bölgelerde üretilen tüm fındıklara verilen ortak addır. Yetiştirildiği yere göre Levant Akçakoca, Levant Ordu, Levant Trabzon ve Levant Samsun olarak isimlendirilen bu fındıklar Giresun kalite fındıklardan daha az  yağ oranı içermesine rağmen diğer ülkelerde yetiştirilen fındıklardan genellikle daha yüksek yağ oranına sahip olup, tat bakımından da üstün nitelik taşımaktadırlar.

 

3 – HASAT

 

Türk fındıkları genellikle Ağustos başı ile Ağustos sonu arasında, bahçenin bulunduğu yerin yüksekliğine göre olgunlaşır. Zamanında hasat fındık dallarının silkelenmesiyle yere  düşen zuluflu fındıkların yerden toplanmasıyla yapılmaktadır.Diğer bir hasat şekli ise dallardan tek tek toplanarak yapılandır. Bahçelerden toplanan fındıklar arazinin durumuna aynı gün veya birkaç gün sonra harmana getirilir ve harmanda 20-30 cm kalınlığında serilerek zulufleri kahverengi oluncaya kadar güneşte soldurularak ön kurutma yapılır.

 

Soldurma işleminden sonra fındıklar patozla zuluflerinden ayrılarak tenteler üzerinde  ince tabakalar halinde güneşte kurumaya bırakılır.Ön kurutma dahil havanın durumuna göre  toplam kurutma süresi 15-20 günü bulur. Tabii ve güneş altında kurutma Türk fındığının lezzetli olmasında önemli bir etkendir.

 

4 – ÜRETİM ALANLARI

 

Yeryüzünde, 36-41 kuzey enlemlerinde ve kendine özgü iklim koşullarında yetişen fındık ağacı, kıyılardan en çok 30km içerde ve yüksekliği 750-1000 m. geçmeyen yerlerde  ürün verir

 

Türkiye’de fındık yetiştiren bölgeler iki alt bölgeye ayrılabilir:

 

 I-1. Standart Bölge (Karadeniz’in Doğu Bölümü):

 

Ordu, Giresun, Rize, Trabzon ve Artvin illeri.

 

II-2. Standart Bölge ( Karadeniz Bölgesinin Orta ve Batı Bölümü) :

 

Samsun, Sinop, Kastamonu, Bolu , Sakarya , Zonguldak ve Kocaeli il

 

5 – ÜRETİM

 

Son beş yılda gerçekleşen ülkemiz fındık üretimi aşağıda verilmektedir.

 

Türkiye Fındık Üretimi (ton/kabuklu)

 

1996 1997 1998 1999 2000

553.000 550.000 650.000 640.000 500.000

 

Dünyada fındık yetiştirilen alanların %83′ü Türkiye’de bulunmakta olup, dünya üretiminin %76’sı ülkemizden sağlanmaktadır. Ülkemizde fındık yetiştiriciliği aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır.Son yapılan araştırmalara göre yaklaşık 400.000 aile işletmesi 550-600.000 hektarlık alanda fındık yetiştiriciliği yapmaktadır. Bu sonuçtan hareketle ve her ailenin ortalama 6-7 bireyden oluştuğu varsayımı ile yaklaşık 2.500.000 insanın fındık üretimi ile doğrudan ilişkili bulunduğu ortaya çıkmaktadır.

 

Ülkemizde fındık üretimi yıldan yıla gözle görülen bir artış göstermektedir. Örneğin:  son 15 yılda 5′er yıllık periyotlarda ortalama rekolteler: 1980-84 ‘de 310.000 ton, 1985-89 ‘da 350.000 ton, 1990-95 de 425.000 ton, 1996 – 2000 yılları arasında ise 580.000 ton olmuştur. Üretim artışlarında alan artışlarının yanında tarım tekniklerinin devreye girmesinin rolü çok daha önemlidir.

 

Karadenizli fındık üreticileri, toprak ve arazi yapısı ile iklim şartları nedeniyle alternatif tarım olanakları tanımayan bir bölgede bulunmaktadır. Bu nedenle bölge halkı fındık tarımı ile uğraşmak zorundadır. Arazi eğimi çoğunlukla %20′nin üzerinde ve yağışı bol bölge olduğundan, büyük ölçüde erozyon tehlikesi ile karşı karşıyadır. Konuya bu açıdan yaklaşıldığında bu bölgede yapılan fındık tarımı toprakların erozyonla akıp gitmesini önleyerek çevreye vazgeçilmez bir katkıda bulunmaktadır.

 

6- İHRACAT

 

Ülkemiz Dünyanın en büyük üreticisi olmasının yanısıra fındıkta en büyük ihracatçı  ülke konumuna sahip bulunmaktadır.Fındık ihracatımızda Avrupa Birliği ülkeleri en önemli yeri tutmakta ve bu ülkelerin payı ihracatımızdaki artışa paralel olarak artış göstermektedir.

 

AB ülkelerinin toplam ihracatımızdaki payı yıllar itibariyle değişmekle beraber %80-85 düzeyindedir. Fındık ihracatımız ülkeler itibari ile incelendiğinde 80 civarında ülkeye fındık ihracatı gerçekleştirildiği görülmektedir. 01.01.1996 -31.12.2000 tarihleri arasında kayda alınan fındık ihracatımıza ait istatistiki bilgiler ilişik bulunmaktadır.

 

 

Türkiye Fındık İhracatı

 1996 1997 1998 1999 2000 2001

 

7- AMBALAJ

 

 Ülkemiz fındık ihracatı alıcı isteğine bağlı olarak aşağıda belirtilen ambalajlarda gerçekleştirilmektedir.

 

Ürün Adı Ambalaj Şekli

Natürel İç -         Genel olarak 25, 50 veya 80 kg’lık jüt çuvallarda,

 

-         500, 800 veya 1000 kg’lık bigbaglerde

 

-         10, 12.5, 20 veya 25 kg’lık karton kutularda (vakumlu torbalarda, vakumsuz polietilen torbalarda, doğrudan karton kutularda)

 

-         25 veya 40 kg’lık kağıt torbalarda

 

-         Doğrudan tüketiyice yönelik 25gr, 40gr, 80gr, 100gr, 250gr, 500 gr ve 1kg’lık vakumlu veya vakumsuz ambalajlarda

 

 

Beyazlatılmış, Kavrulmuş,   Kıyılmış, Un -         25 veya 50 kg’lık polietilen torbalı jüt çuvallarda

 

-         10, 12.5, 20, 25 kg’lık  karton kutularda (vakumlu torbalarda, vakumsuz polietilen torbalarda)

 

-         500, 800 veya 1000 kg’lık lamineli bigbaglerde

 

-         Alüminyum vakum torbalarda

 

-         Doğrudan tüketiyice yönelik 25gr, 40gr, 80gr, 100gr, 250gr, 500 gr ve 1kg’lık vakumlu veya vakumsuz ambalajlarda

 

  

Dilinmiş -         10, 12.5, 20 veya 25 kg’lık polietilen torbalı vakumsuz karton kutularda

 

Füre -         Gıdada kullanılan 30, 60, 120, 200 veya 220 kg’lık plastik varillerde

 

-         30, 60, 200 kg’lık laklı metal varillerde

 

-         Doğrudan 20 veya 22 tonluk tankere dolum yapılmak suretiyle

 

  

 9 – KULLANIM ALANLARI

 

Yaklaşık beşbin yıldır bilinen fındık, meyvesinden odununa kadar birçok yerde  insanlığa büyük yararlar sağlamaktadır.Fındık kabuğu ülkemizde özellikle fındık üretilen bölgelerde çok değerli ve yüksek kalorili bir yakacak olarak kullanılmaktadır.

 

Ayrıca fındık odunundan sepet , baston, sandalye ve el aletleri yapılır. Bazı türleri park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.Fındık yaprağı ile meyve zulufleri de, gübre olarak kullanılmaktadır.

 

Üretim fazlası fındıklar yağlık olarak değerlendirilmektedir.Fındık ham yağı rafine edilerek yemeklik yağ olarak kullanılabilmektedir, fındık küspesi ise yem sanayiinde katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.

 

Türkiye ve Dünyada çerez olarak da tüketilen fındığın % 80′e yakın kısmı  kavrulmuş, beyazlatılmış, kıyılmış, dilinmiş,un ve püre halinde çikolata, bisküvi, şekerleme sanayiinde,  tatlı pasta ve dondurma yapımı ile yemek ve salatalarda yardımcı madde olarak kullanılmaktadır.

 

 Başlıca İşlenmiş Fındık Çeşitleri

 

- Beyazlatılmış iç fındık ( Kabuğu soyulmuş, bütün halindeki )

 

- Kavrulmuş bütün halindeki fındıklar

 

- Kıyılmış iç fındık

 

- Dilinmiş iç fındık

 

- Öğütülmüş toz fındık

 

- Fındık Ezmesi

 

- Fındık Püresi

 

- Fındık Krokan

 

- Yağda kavrulmuş/ tuzlanmış bütün fındıklar

 

- Kavrulmuş kabuklu fındıklar (tuzlu-tuzsuz)

 

 10- TANITIM

 

FINDIK TANITIM GRUBU

Fındık tanıtım grubu (FTG)’nun amacı: geleneksel ihraç ürünlerimizden olan fındığın  iç ve dış tüketiminin artırılması ve kalitesinin yükseltilmesi amacıyla yapılacak tanıtım ve AR-GE çalışmalarını organize etmek ve yürütmektir.

 

Karadeniz ve İstanbul Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birlikleri Yönetim Kurullarının uygun gördüğü  4′er üye  ile Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan 1 üye olmak üzere 9 üyeden oluşan Fındık Tanıtım Grubu  tarafından halen yurtdışında sürdürülmekte olan reklam ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin özet bilgiler aşağıda sunulmaktadır

 

 

 

ABD’YE YÖNELİK TANITIM FAALİYETLERİ

Fındığın tanıtımı suretiyle  tüketiminin yaygınlaştırılması ve ihracatının arttırılması amacıyla Oregon Fındık Üreticileri Birliği ve  Amerikan Gıda İthalatçıları Birliği (AFI) ile bir araya gelinerek ABD’de bir Fındık Konseyi kurulmuş bulunmaktadır.

 

Anılan ülkedeki reklam ve tanıtım faaliyetlerine 1997 yılından beri devam edilmekte olup, daha detaylı bilgilerin www.hazelnutcouncil.org adresinden temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.

 

JAPONYA TANITIM FAALİYETLERİ

Japonya’da yürütülen tanıtım ve reklam faaliyetleri için birisi PR faaliyetleri diğeri reklam faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere iki ayrı firma ile anlaşma yapılmasını takiben tanıtım faaliyetleri 2000 yılından beri devam ettirilmekte olup, daha detaylı bilgilerin www.turkish.org adresinden temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.

 

 

 

ÇİN HALK CUMHURİYETİ TANITIM FAALİYETLERİ

Çin Halk Cumhuriyeti’nde fındığa yeni bir isim bulunması konusunda yapılan yarışmanın bitmesi ve Weizhenguo adının fındık için uygun bulunmasının takiben Ağustos 2001  tarihinden beri reklam ve tanıtım faaliyetlerine başlanmış bulunmaktadır. Daha detaylı bilgi www.weizhenguo.com.cn adresinden temin edilebilir.

 

 11- SANAYİİ VE TİCARET

 

 Halen ülkemizde yıllık 1.800.000 ton iç kapasiteli 180 kırma fabrikası ile yıllık 300.000 ton iç kapasiteli 25 işleme tesisi bulunmaktadır. 1970′li yıllarda fındık ihracatımızın % 90′ı kabuklu ve natürel iç olarak gerçekleşirken, fındık işleme sanayiindeki olumlu ve hızlı gelişmeler sonucunda işlenmiş fındık ihracatının toplam ihracatımızdaki payı 2000 yılında %30′un üzerine çıkmıştır.

 

Üretimin her aşamasındaki etkili ve özenli kalite kontrolü ile alıcı firma isteklerinin tam anlamıyla yerine getirilmesine paralel olarak özellikle işlenmiş iç fındık ihracatı her yıl artış göstermektedir. Ülkemizde hazırlanan işlenmiş fındıklar, natürel fındık almak suretiyle birçok ithalatçı-sanayicinin kendi tesislerinde hazırladıkları işlenmiş fındıklardan çok daha kalitelidir. Gerek resmi ve gerekse özel sektöre ait işlenmiş iç fındık üretiminde Kalite Güvence  Departmanlarınca HACCP kapsamında minimum yapılan analizler bulunmaktadır.

Uzakdoğu ülkelerine yapılan fındık ihracatı % 400 arttı

Karadeniz Fındık Mamülleri İhracatçılar Birliği (KFMIB) Genel Sekreteri Selçuk Toramanoğlu, Fındık Tanıtım Grubu’nun (FTG) Türk fındığını Uzakdoğu ülkelerine tanıtma ve yeni pazarlar bulma çalışmalarında büyük başarı sağladığını belirterek, ilk kez tatmış oldukları fındığı çok seven Çinlilerin, fındığa enerji veren kutsal yemiş anlamına gelen Weizhengu adını verdiklerini söyledi.

Selçuk Toramanoğlu, yaptığı açıklamada, 2000 yılında başlattıkları Türk fındığını Jayonya ve Çin başta olmak üzere Uzakdoğu ülkelerine tanıtma ve fındığa yeni pazarlar bulma çalışmalarını 2001 yılında atkif hale getirerek, bu ülkelere yapılan fındık ihracatında % 400 artış sağladıklarını belirtti.

Toramanoğlu, Fındık Tanıtım Grubu’nun Geçtiğimiz yıl Ağustos ayında Çin’de yoğunlaştırdığı promasyon çalışmalarıyla nüfusu 1 milyarı geçen bu ülkede Türk fındığını tanıttığını ifade ederek şunları söyledi:

“Bu çalışmalar yapılmadan önce Çinliler fındığı tanımıyordu. Fındığı, Çin pazarına sürmemizle birlikte, bir vitamin deposu olan fındık, sağlığına düşkün olan Çinlilerin bir hayli dikkatini çekti. Fındığın, bir çok hastalığa ve cilde iyi geldiği konusunda kendilerini bilgilendirdiğimizde, fındıkla çok daha fazla ilgilendiler. Çinlilere, reklam panoları, VCD, tanıtım katologlarıyla fındığın tanıtımını ve kuruyemiş piyasasındaki imajını anlatmaya çalıştık. Çin’de ismi bile olmayan fındığı tanıtabilmek için isim bulma yarışması yaptık. İkibine yakın isim arasında enerji veren kutsal yemiş anlamına gelen Weizhengu seçildi. Şu an fındık Çin’de Weizhengu ismi ile anılmaya başlandı.”

Selçuk Toramanoğlu, Çin’in Türk fındığı için büyük bir pazar olduğunu belirterek, şöyle devam etti: “Türk fındığı Çin pazarına yeni açılıyor. Türk fındık ticareti için bu ülke büyük bir pazar. Çin’e başlayan fındık ihracatımız, tüketim fazlası fındığın değerlendirilmesi açısından çok iyi olacak. İlk gördüklerinde sarmısak zannettikleri fındığın faydalarını öğrenen Çin halkının, her geçen yıl daha fazla fındık tüketmesini bekliyoruz. Çin’de gerçekleştirdiğimiz tanıtım çalışmalarından başarı elde edildi ve bu ülkeye yapılan fındık ihracatında % 400′lere varan artış sağlandı.”

Türkiye, 2001 yılı içerisinde Çin’e 522 ton fındık ihracatı yaparak, 1 milyon 706 bin dolar, Japonya’ya ise 607 ton ihracat gerçekleştirerek, 2 milyon 100 bin dolar gelir elde etti.

Öte yandan Trabzon’da düzenlenen Dün-Bugün-Yarın Fındık konulu panelde konuşan Fiskobirlik Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Durusu fındığın ülkemize yük olmadığını, uygulanan politikalar sayesinde belirleyici olduklarını vurgulayarak “25 yılda Devlete 1,3 milyar dolar kaynak sağladık. Her yıl ülkemize fındık sayesinde 700-800 milyon dolar döviz giriyor” dedi.

Panelin ilk konuşmacısı Ticaret Bakanlığı Teşkilatlandırma Genel Müdürü Hikmet Yılmaz, fındıkta üretim ve ihtiyaç fazlasının giderilmesi için Dünya Bankası’ndan 150 milyon dolarlık kredi sağladıklarını belirterek, şunları söyledi: “Bunun için verilecek desteğin esaslarını belirleyen tüm mevzuat tamamlandı. Böylece fındığın gelecekte de sorunlu ürün olması önlenecektir.”

Daha sonra konuşan Fiskobirlik Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Durusu ise findığın geleceği ile ilgili önemli konulara değindi. Durusu, pazar payını kaybetmeye başlayan Avrupa ülkelerinin alfatoksin yalanından sonra Türkiye’den ithal edecekleri fındığa fon koyabileceklerini iddia etti. Başkan Durusu, “Bu sezon geçtiğimiz sezona göre 57 bin ton daha fazla iç fındık ihracatı gerçekleştirdik. Türkiye fındık pazarında payını % 60′lardan % 80′lere çıkardı. İtalya ve İspanya’nın üretimleri elinde kaldı. Kıyamet koptu. Geçmişte Türkiye’nin önüne 50 dolarlık fon koyanlar alfatoksin konusunu gündeme getirerek çıkış aradılar. Bundan sonra Avrupa, Türkiye’den ithal ettiği fındığa fon koyabilir. Çünkü Türkiye, kaybettiği pazarı geri alıyor. Her türlü zorluğu getirebilirler. Ama biz önlemlerini alıyoruz. kalitemize güveniyoruz” dedi.

Fındık borsasının alt yapısını hazırladıklarını söyleyen Durusu, sözlerini şöyle tamamladı: “Fındık borsası kurulması önemli bir adım olacaktır. Fiskobirlik, aldığı fındığı sağlıklı ortamlarda depolamak ve fındık borsasının altyapısını oluşturacak önemli bir yatırım gerçekleştirmek üzeredir. Tüm bölgelerimizde 12 adet 11 bin 250 tonluk depo inşaatı tamamlanmış, 13 adet toplam 10 bin 500 tonluk depolar bu sezon bitecektir. Yeniden yapılanma sürecini başlattık.”

¥ YENİ GİRESUN